List do Rzymian 1

List do Rzymian, rozdział 1 — pełny tekst w przekładzie Biblii Gdańskiej (32 wersetów). W czytniku obok niego stoją pozostałe przekłady (Nowa Biblia Gdańska, Przekład literacki, Uwspółcześniona Biblia Gdańska i Przekład dosłowny), a pod każdym wersetem rozbiór na wyrazy hebrajskie i greckie oraz komentarz.

List do Rzymian 1 — Biblia Gdańska

1 Paweł, sługa Jezusa Chrystusa, powołany Apostoł, odłączony ku opowiadaniu Ewangielii Bożej;

2 Którą przedtem obiecał przez proroki swoje w pismach świętych,

3 O Synu swoim, który się narodził z nasienia Dawidowego według ciała;

4 A pokazał się Synem Bożym możnie, według Ducha poświęcenia, przez zmartwychwstanie, to jest o Jezusie Chrystusie, Panu naszym.

5 Przez którego wzięliśmy łaskę i urząd apostolski ku posłuszeństwu wiary między wszystkimi narody, dla imienia jego;

6 Między którymi jesteście i wy powołani od Jezusa Chrystusa.

7 Wszystkim, którzy jesteście w Rzymie, umiłowanym Bożym, powołanym świętym, łaska niech będzie wam i pokój od Boga, Ojca naszego, i od Pana Jezusa Chrystusa.

8 Najprzód tedy dziękuję Bogu mojemu przez Jezusa Chrystusa za was wszystkich, iż wiara wasza słynie po wszystkim świecie.

9 Świadkiem mi bowiem jest on Bóg, któremu służę w duchu moim w Ewangielii Syna jego, iż bez przestanku wzmiankę o was czynię,

10 Zawsze w modlitwach moich prosząc, iżby mi się wżdy kiedykolwiek droga zdarzyła za wolą Bożą przyjść do was.

11 Albowiem pragnę was widzieć, abym wam mógł udzielić jakiego daru duchownego ku utwierdzeniu waszemu;

12 To jest, abyśmy się u was zobopólnie ucieszyli przez społeczną wiarę, i waszę, i moję.

13 A nie chcę, abyście i wy wiedzieć nie mieli, bracia! żem często zamyślał pójść do was; (alem był dotąd zawściągniony), abym miał jaki pożytek i między wami, jako i między inszymi pogany.

14 I Grekom, i grubym narodom, i mądrym, i głupim jestem dłużnikiem,

15 Tak, iż ile ze mnie jest, gotowym jest i wam, którzyście w Rzymie, Ewangieliję opowiadać.

16 Albowiem nie wstydzę się za Ewangieliję Chrystusową, ponieważ jest mocą Bożą ku zbawieniu każdemu wierzącemu, Żydowi najprzód, potem i Greczynowi.

17 Bo sprawiedliwość Boża w niej bywa objawiona z wiary w wiarę, jako napisano: Że sprawiedliwy z wiary żyć będzie.

18 Bo gniew Boży objawia się z nieba przeciwko wszelkiej niepobożności i niesprawiedliwości tych ludzi, którzy zatrzymują prawdę Bożą w niesprawiedliwości.

19 Przeto iż co może być wiedziano o Bogu, jest w nich jawno, gdyż im Bóg objawił.

20 Bo rzeczy jego niewidzialne od stworzenia świata, przez rzeczy uczynione widzialne bywają, to jest ona wieczna jego moc i bóstwo, na to, aby oni byli bez wymówki.

21 Przeto iż poznawszy Boga, nie chwalili jako Boga, ani mu dziękowali, owszem znikczemnieli w myślach swoich i zaćmiło się bezrozumne serce ich;

22 Mieniąc się być mądrymi, zgłupieli;

23 I odmienili chwałę nieskazitelnego Boga w podobieństwo obrazu skazitelnego człowieka i ptaków, i czworonogich zwierząt, i płazów.

24 A przetoż podał je Bóg pożądliwościom serc ich ku nieczystości, aby lżyli ciała swoje między sobą,

25 Jako te, którzy odmienili prawdę Bożą w kłamstwo i chwalili stworzenie, i służyli mu raczej niż Stworzycielowi, który jest błogosławiony na wieki. Amen.

26 Dlatego podał je Bóg w namiętności sromotne, gdyż i niewiasty ich odmieniły używanie przyrodzone w ono, które jest przeciwko przyrodzeniu.

27 Także i mężczyźni opuściwszy przyrodzone używanie niewiasty, zapalili się w swej pożądliwości jedni ku drugim, mężczyzna z mężczyzną hańbę płodząc, a nagrodę należącą błędowi swemu na się biorąc.

28 A jako się im nie upodobało mieć w znajomości Boga, tak też Bóg je podał w umysł opaczny, aby czynili, co nie przystoi;

29 Napełnieni będąc wszelakiej nieprawości, wszeteczeństwa, przewrotności, łakomstwa, złości, pełni zazdrości, morderstwa, sporu, zdrady, złych obyczajów;

30 Zausznicy, obmówcy, Boga nienawidzący, potwarcy, pyszni, chlubni, wynalazcy złych rzeczy, rodzicom nieposłuszni,

31 Bezrozumni, przymierza nie trzymający, bez przyrodzonej miłości, nieprzejednani i niemiłosierni;

32 Którzy poznawszy prawo Boże, iż ci, co takowe rzeczy czynią, godni są śmierci, nie tylko sami je czynią, ale też przestawają z tymi, co je czynią.

Komentarz do rozdziału: List do Rzymian 1

Komentarz Paruzyjno-Epifaniczno-Bazylejski w dwóch warstwach. Paruzja — Komentarz Berejski C.T. Russella. Epifania i Bazylea — wypisy z „Teraźniejszej Prawdy” i Epifanicznych Wykładów Pisma Świętego (P.S.L. Johnson, R.G. Jolly); przy każdym wypisie stoi rocznik i strona, a autorstwo ustalone po roczniku jest przybliżeniem.

List do Rzymian 1:1

Paruzja (C.T. Russell):

„Powołany apostoł” — Aby zajął miejsce Judasza. Powołany na apostoła - List napisany ręką apostolską inspirowaną przez Boga cieszył się wielkim powodzeniem w pierwszym Kościele i obchodzono się z nim troskliwie, dzięki czemu nadal go dziś mamy. (R1582:1) Wybór Macieja na miejsce Judasza nie był udany. Pan miał zamiar samodzielnie dokonać wyboru na tę pozycję. (R2823:2, 2657:5)

List do Rzymian 1:3

Paruzja (C.T. Russell):

„Według ciała” — Logos, Słowo ciałem się stało.

„Synu swoim” — On był najpierw naszym Zbawicielem i Odkupicielem, następnie po złożeniu okupu i wykupieniu nas spod władania śmierci stał się naszym pełnoprawnym właścicielem, naszym Panem, naszym Mistrzem. (R745:4, E17)

„Potomku Dawida” — Jezus nadal jest nasieniem Abrahamowym (i Dawidowym), mimo iż obecnie jest wywyższony i posiada zupełnie inną naturę Boską naturę. (R3513:2) Jezus Chrystus był Synem Człowieczym, nie tylko w znaczeniu bycia człowiekiem, ale też był synem człowieka Dawida, z którym Jehowa uczynił wieczne przymierze. R944: 1* On jest „korzeń i ród Dawidowy” od czasu swego wywyższenia, jaki wcześniej. (Obj. 22:16) R160: 1*

„Według ciała” — „Słowo ciałem się stało” (Jana 1:14). „Zesłał Bóg Syna swego, który się narodził z niewiasty” (Gal. 4:4). (R3476:4) Odnosi się to do Jego przemiany w ludzka istotę. (R316:2*) A nie wcielony. (R3476:3) Lecz nie według niedoskonałego ciała. (R196:3)

List do Rzymian 1:4

Paruzja (C.T. Russell):

„Możnie” — "Dana mi jest wszelka moc", Mat. 28:18.

„Został ustanowiony” — Okazał się być. (R1508:3) Jedną rzeczą jest przyjęcie przez Jehowę ceny okupu i okazanie tego przez zesłanie ducha świętego w dniu Pięćdziesiątnicy, zaś drugą rzeczą będzie wybawienie od śmierci odkupionych. (R2051:1) Zmartwychwstanie nie uczyniło z niego Syna Bożego, lecz było deklaracją tego faktu. (R106:5*)

„Synem Bożym” — Jeżeli był Synem Bożym, a także Synem Człowieczym, oznacza to, że miał dwie natury. (R106:5*)

„W mocy” — Potędze i władzy. (R810:1) „A Jezus przystąpiwszy, rzekł do nich te słowa: Dana mi jest wszelka moc na niebie i na ziemi” (Mat. 28:18). (R810:1) Co zgadza się ze świadectwem św. Piotra (1 Piotra 3:18), który mówi, że Jezus został przywrócony do życia w duchu. (R2797:2) Albo został uznany z mocą. (R106:5*)

„Przez zmartwychwstanie” — Moc, władza lub potęga zostały nabyte przez Jego ofiarę. Została ona uznana przez Boga i oznajmiona ludziom poprzez zmartwychwstanie. (R810:1, 745:1) Chrzest naszego Pana nie uczynił z Niego Chrystusa w pełnym tego słowa znaczeniu; został On ogłoszony Chrystusem z mocą, gdy został podniesiony na poziom duchowy. (R5090:2) Śmierć Chrystusa była konieczna, lecz sama w sobie nie stanowi środka, za pomocą którego przekazywane są błogosławieństwa. Poprzez zmartwychwstanie w nieśmiertelności Chrystus jest podstawą dla niesienia błogosławieństw wszystkim narodom. (R1436:4*)

List do Rzymian 1:5

Paruzja (C.T. Russell):

„Apostolstwo” — Jako że wszyscy apostołowie musieli być naocznymi świadkami zmartwychwstania Chrystusa, św. Paweł również Go zobaczył „A w końcu po wszystkich ukazał się i mnie jako poronionemu płodowi. Ja bowiem jestem najmniejszym z apostołów i nie jestem godzien nazywać się apostołem, gdyż prześladowałem Kościół Boży” (1 Kor. 15:8-9). (R162:5)

List do Rzymian 1:7

Paruzja (C.T. Russell):

„Którzyście w Rzymie” — Kościół w Rzymie składał się pierwotnie z braci nawróconych z Judaizmu.

„Powołanym świętym” — Uczestnicy Boskiej natury. Ci, co nie mogą uważać się za świętych, nie mogą stosować do siebie obietnic zawartych w Biblii.

„Wszystkim, którzy jesteście w Rzymie” — Aż do tego czasu św. Paweł nigdy nie był w Rzymie. Nie wiadomo, jakie były początki zboru rzymskiego. Prawdopodobnie, jego istnienie było rezultatem wylania ducha świętego w dniu Pięćdziesiątnicy. (R1582:2) Składał się on z Żydów i z pogan; W związku z tym, bez wątpienia musiały pojawiać się tam pewne nierozstrzygnięte kwestie związane z przejściem od Judaizmu do Chrześcijaństwa. (R1582:1) Niektórzy z nich byli, prawdopodobnie, nawróconymi poganami, choć, niewątpliwie, znaczną część stanowiły również osoby nawrócone z Judaizmu. (R2719:2) Najwyraźniej, podobnie jak inne listy, napisany on został pod wpływem przypadkowych okoliczności. Będąc w Koryncie, św. Paweł znalazł sposobność przesłania pozdrowień i porad Kościołowi w Rzymie, za pośrednictwem Feby, która miała tam odpłynąć. (R1582:1) Powołanym świętym - Lecz nie powołanym jako apostołowie. (R1582:5) Apostołowie zwracali się do Chrześcijan, a nie do ludzi światowych. (R4478:2, 5941:3, 3181:3) Powinniśmy dostrzegać wielką różnicę między wezwaniem ludzi do pokuty, a powołaniem ich do wysokiego powołania, do Boskiej natury i współdziedzictwa z Chrystusem. F 87 Słowo „święty” nie oznacza rzeczywistej świętości, jak w przypadku naszego Pana, lecz tych, którzy zostają uznani za świętych przez niego. R 2987:4, 5856:3 Ci, którzy nie mogą we właściwy sposób zastosować tego określenia do siebie samych, nie mogą we właściwy sposób zastosować do siebie wielkich i drogocennych obietnic zawartych w tym liście, ponieważ one są adresowane i przeznaczone dla świętych. (R2987:4) Po pierwsze, „zaszczyconych” światłem; po drugie, przez pokutę i wiarę przyjęli je i zostali usprawiedliwieni; po trzecie, zostali „powołani”; po czwarte, przyjęli powołanie i oddali się zupełnie Panu. (R4214:3, 2377:5) Nie tylko zostali usprawiedliwieni przez wiarę w Jezusa, lecz przez poświęcenie, ofiarę, otrzymali dostęp do „tej łaski” spłodzenia i obietnic związanych z Boską naturą. (R648:6) Celem powołania jest znalezienie między ludźmi takich osób, które staną się jednym z Odkupicielem, jako Nowe Stworzenia. (F87)

List do Rzymian 1:9

Paruzja (C.T. Russell):

„W duchu moim” — Greckie słowo "pneuma" oznacza: odnowiony umysł, serce, usposobienie, uczucie, umysłową energię.

„W duchu moim” — Z greckiego neuma; mój nowy umysł, moje nowe serce, moja odnowiona wola. (E312)

List do Rzymian 1:11

Paruzja (C.T. Russell):

„Daru duchowego” — Niektóre dary ducha świętego udzielane były wszystkim w pierwotnym Kościele przez wkładanie rąk apostolskich.

„Nieco z duchowego daru” — Takich jak dary języków i ich wykładania, z których niektóre zostały dane wszystkim z pierwszych Chrześcijan poprzez włożenie na nich rąk apostołów; nigdy zaś w inny sposób. (R1582:4)

List do Rzymian 1:12

Paruzja (C.T. Russell):

„Obopólną wiarę” — Pokazaną w historii dwóch ślepców, których uzdrowił Jezusa (Mat. 9:27-31). Uzmysławia to zalety wspólnoty Chrześcijańskiej pod względem stymulacji wiary. Obyśmy byli pomocą, a nie przeszkodą dla naszych współpielgrzymów. (R4589:1)

List do Rzymian 1:14

Paruzja (C.T. Russell):

„Jestem dłużnikiem” — Jestem obowiązany z polecenia Pańskiego, abym wydał świadectwo wszystkim narodom (1 Kor. 9:16).

„Jestem dłużnikiem” — Zobowiązany, lecz nie dla tego, że oni uczynili coś dla św. Pawła, lecz Bóg przez Chrystusa uczynił coś dla nich, zaś św. Paweł jako sługa Boży został obarczony obowiązkiem głoszenia ewangelii wszystkim narodom. (R1582:4)

Epifania i Bazylea:

Źródła: zob. SB 2003. 130

List do Rzymian 1:15

Paruzja (C.T. Russell):

„Ile we mnie jest” — W miarę moich zdolności.

„Jeśli o mnie idzie” — Do granic mych możliwości. (R1582:5) Gotów jestem - Bóg działa przez narzędzia, zaś Jego prawda jest narzędziem dla ludzkiego zbawienia. (R1582:5)

„Zwiastować” — Nie abyśmy byli w niezgodzie z naszymi braćmi lub bliźnimi, lecz abyśmy byli autentyczni w działaniu dla Pana i Jego Słowa. Uwielbiamy głosić tę wieść, lecz brak wykonywania jej zaleceń byłby dla nas nieszczęściem (1 Kor. 9:16). (R4006:5)

„I wam w Rzymie” — Z czego wynika, że Chrześcijaństwo istniało w Rzymie, zanim udał się tam św. Paweł. (R3143:3)

List do Rzymian 1:16

Paruzja (C.T. Russell):

„Nie wstydzę się” — Jak to uczynił kler protestancki na światowym Kongresie religijnym.

„Za Ewangelię Chrystusową” — Aby ją porównać z filozofią ludzką.

„Jest ona mocą” — Narzędziem, przez które Bóg działa.

„Wierzącemu” — Ku posłuszeństwu i sprawiedliwości, a nie w innym celu.

„Żydowi najpierw” — Ze względu na przymierze uczynione z Abrahamem.

„Nie wstydzę się” — Św. Paweł nie obawiał się, że prawda nie wytrzyma światła i krytyki Rzymu, wówczas stolicy świata. (R1223:3) Apostoł Paweł nie wstydził się postawić prawdy przeciwko wszystkim innym filozofiom ludzkim, jakie wówczas istniały. (R1582:5) Ewangelia, dobra nowina, jest tak dobra i tak wielka, że ci, którzy ją rzeczywiście widzą i rozumieją, nie muszą czuć wstydu, gdy opowiadają o niej innym. (R921:3) Nie musimy czuć się zawstydzeni lub skrępowani, gdy opowiadamy o niej światu. (CR56:6) Nie potrzebuje ona przeprosin ze strony Boga ani ze strony któregokolwiek z Jego ambasadorów. (R921:3) Pan przedstawia swój plan, swoje Słowo jako swe przedstawicielstwo, mówiąc: Ten, kto się mnie wstydzi i mego Słowa, tego również będzie się wstydził Syn Człowieczy, gdy powróci w chwale swego Ojca wraz ze świętymi aniołami. (Mar. 8:38) (R2597:4) Nawet za czasów apostoła zauważał on zabiegi Przeciwnika zmierzające do wprowadzania fałszywych doktryn. Św. Paweł nie tylko wstydził się tych fałszywych nauk, lecz również ostrzegał przed nimi Kościół. (N8538:2) Są pewne credo, których możemy się wstydzić, lecz religia Chrześcijańska w kształcie przedstawionym w Słowie Bożym powinna być standardem Chrześcijaństwa: tego się nie wstydzimy. (R4981:3, CR192:2) W przeciwieństwie do tego, w Światowym Parlamencie Religii różnorodne religie pogańskie zostały w szczegółowy sposób zaprezentowane przez ich przedstawicieli, podczas gdy Chrześcijaństwo nie zostało przedstawione w żaden systematyczny sposób. (D187)

„Ewangelii Chrystusowej” — Ewangelia oznacza dobrą nowinę, coś, co jest powodem do radości i zadowolenia. (R402:3*, 4982:4, 2593:5, 220:2*) Pierwszą z „dobrych nowin” jest wieść o naszym okupie - że Chrystus umarł za nasze grzechy. (R923:4) Religia Chrystusowa jest religią najbardziej odpowiadającą Bożemu charakterowi, wobec jej rozmachu, sprawiedliwości, bezstronności, miłości, dobroci i miłosierdzia. (R4982:3*, 220:2*) Jej nakreślonych składników. NS539-540 W przeciwieństwie do religii mahometańskiej, bramińskiej, konfucjańskiej lub buddyzmu, religia ta góruje nad nimi uznając Bożą sprawiedliwość połączoną z koncepcją miłości, oraz swym światowym zasięgiem. R4981 - 4982; CR192-194 W przeciwieństwie do ewangelii w wydaniu kościoła rzymskokatolickiego, kalwińskiego i arminianizmu. R2593-2597, 402 405*, 220-222*, NS843-844, A100. W przeciwieństwie do czterech fałszywych nowin. R924 - 925

„Jest ona bowiem” — Boskie obietnice obecnych i przyszłych błogosławieństw są mocą Bożą ku naszemu oczyszczeniu, naszemu zbawieniu. (R5739:4)

„Mocą Bożą” — Jego Słowo i Opatrzność. (R3283:1) Przez którą On działa w nas, najpierw wzbudzając właściwą wolę, a następnie właściwe działanie. (R1698:6)

„Ku zbawieniu” — Ta Ewangelia ma w naszych sercach moc przekształcania i odnowy, moc uświęcającą, jakiej nie mógłby mieć żaden błąd. (R2597:1) Ku naszemu oczyszczeniu. (R5739:4) Jakiż przekształcający wpływ na nasze życie - przez odnowienie naszych umysłów (Rzym. 12:2). (CR56:6) Wszystkie religie głoszą, że grzech przeciwstawiony został Boskiej sprawiedliwości, lecz chrześcijaństwo oferuje zaspokojenie Boskiej sprawiedliwości: „Chrystus umarł za nasze grzechy” (1 Kor. 15:3). (R4982:2, CR193:2) Jak św. Paweł powiedział Tymoteuszowi: „Ponieważ od dzieciństwa znasz Pisma święte, które cię mogą obdarzyć mądrością ku zbawieniu” (2 Tym. 3:15-17) (R200:5)

„Kto wierzy” — A nie każdego. (R1582:5) Przez otrzymanie ducha tego Słowa do dobrego i uczciwego serca. (R1698:6)

„Najpierw Żyda -” — Do roku 70 n.e. (R4337:2) Każde Boże błogosławieństwo zaczyna się od Żydów. Pierwsza sposobność została dana Żydom w ramach Przymierza Abrahamowego. Również błogosławieństwa wynikające z Nowego Przymierza spłyną najpierw na Żydów. (Q165:2) Błogosławieństwa Tysiąclecia rozpoczną się od Izraela. (OV88:2) W związku z Przymierzem zawartym niegdyś z ich ojcem, Abrahamem. (R1582:5) Sposobność stania się duchowym Izraelem została najpierw dana Żydom żyjącym w czasie otwarcia się tego przywileju. (R5837:1) Gdy wszyscy prawdziwi Izraelici pochodzący z tego narodu zostali wybrani, możliwość stania się współdziedzicami z Chrystusem została otwarta wobec ogółu świata. (NS111:2) Dlaczego najpierw Żydowi? „Albowiem nie ten jest Żydem, który jest nim na zewnątrz, i nie to jest Obrzezanie, które jest widoczne na ciele, ale ten jest Żydem, który jest nim wewnętrznie” (Rzym 2:28-29). Ponieważ on najpierw uwierzył, tutaj, gdy jest czas właściwy, aby uzyskać wielkie zbawienie. (R404:5*, 222:5)

„Potem Greka” — Pogan. (R1582:5)

Epifania i Bazylea:

...P: Proszę o wyjaśnienie wyrażenia "Żydowi najpierw" w Rzym. 1:16? Czy to nie wskazuje na Boską stronniczość? - więcej zob. SB 2004. 74.

List do Rzymian 1:17

Paruzja (C.T. Russell):

„Objawiona w niej” — W Piśmie Świętym jest głębokość mądrości Bożej zawartej w planie Bożym, którą objawia sprawiedliwy charakter Boży.

„Z wiary” — Początkowa wiara wyłania się ze czci.

„W wiarę” — Wyższy stopień miłości.

„Bo” — Ponieważ. (R924:4)

„Usprawiedliwienie Boże” — Sprawiedliwość. (R924:4)

„W niej” — W Ewangelii. (R1582:5) Św. Paweł zmierza do udzielenia odpowiedzi na wszelkie sprzeciwy i wątpliwości, jakie mogą być podniesione przez nawróconych z Zydów między Rzymianami. (R1223:3)

„Bywa objawione” — Posłannictwo apostoła Pawła objawiło prawość, sprawiedliwość Bożą, czego nie uczyniły inne posłannictwa. (R925:1) Głęboka filozofia Bożego planu czyni jawnym Jego sprawiedliwy charakter. (R1582:5)

„Z wiary w wiarę” — Musimy podejść z wiarą poczęta z uwielbienia dla wszechwiedzącego Autora planu. Od tego punktu początkowego wiara będzie wznosić się na coraz to wyższe poziomy. (R1582:5) W naszą wiarę, dla naszej przyszłej wiary. (R924:4, 926:4) „Ponieważ sprawiedliwość Boża przez wiarę jest objawiona w niej dla wiary” (Diaglott) (R759:6*) Jego sprawiedliwość jest objawiona dla wyraźnego celu wywołania wiary w Niego w człowieku. (R759:6)

„A sprawiedliwy” — Usprawiedliwiony przez wiarę (R1582:5)

„Żyć będzie” — Musi kontynuować życie w wierze, aż do chwili, gdy wiara ulegnie zatraceniu w pełnych owocach pewnych obietnic Bożych. (R1582:5)

List do Rzymian 1:18

Paruzja (C.T. Russell):

„Gniew Boży” — "Obyś mię w grobie ukrył i utaił, ażby się uciszył gniew Twój", Ijob 14:13.

„Objawia się” — W każdym pochodzie pogrzebowym i we wszystkich boleściach i cierpieniach.

„Trzymają” — Greckie słowo "katecho" oznacza: przytrzymują, zagłuszają (tłumią Prawdę), jak to czynią systemy duchowego Babilonu.

„Albowiem gniew Boży” — Jako odpłata za ich złe postępowanie. (NS111:4) Cały okres czasu od chwili upadku Adama słusznie nazywa się czasem gniewu Bożego. (R5402:4, 1506:4) Śmierć i całe zło, jakie jest obecnie dozwolone w stosunku do wszystkich sprawców, są manifestacjami Bożego gniewu, który będzie również później objawiony w czasie wielkiego ucisku. (R1506:5, 5402:5, 4972:6, 787:1, CR185:6) Przyszedł on przez nieposłuszeństwo naszych pierwszych rodziców; jedynymi, którzy uszli tego gniewu, są nieliczni święci, poczęci z ducha świętego. (CR186:4) „Zły nie ujdzie kary” (Przyp. 11:21); lecz gniew Boży jest zawsze sprawiedliwy, łagodzony przez miłosierdzie. „Miłosierdzie jego trwa na wieki” (Psalm 106:1; 107:1; 118:1-4; 136). (HG319:4)

„Objawia się” — jest okazywany. (R787:3) W różnorodny sposób, aby dać człowiekowi odczuć rzeczywisty ciężar potępienia wywołanego umyślnym przekroczeniem prawa. (R5402:5) W każdym kondukcie pogrzebowym, w każdym bólu i cierpieniu. (A140) Jest okazywany w każdym działaniu lekarza i każdym szyldzie przedsiębiorcy pogrzebowego, w każdym karawanie, na każdym cmentarzu, w każdym kamieniu nagrobnym, w każdym wieńcu pogrzebowym i każdej oznace żałoby. (E409, NS366:3, Q328) Czujecie i widzicie to wszędzie dookoła siebie w umieraniu naszego rodzaju. (Q328) Nie w przyszłym życiu i w płomieniach tortur, lecz w obecnym życiu i w obecnym czasie. (E409) Co pokazane zostało w ukaraniu Ananiasza i Safiry. (R1426:1)

„Przeciwko wszelkiej bezbożności” — Nie tylko przeciwko najbardziej rażącym grzesznikom, ponieważ nawet najmniejsza niesprawiedliwość jest grzechem. (E409) Tym samym jasne jest, że zarówno dziedzice, jak i poddani Królestwa Bożego muszą posiąść ten rodzaj charakteru, który jest tak spłodzony, jak i rozwinięty przez wiarę Ewangelii. (R3114:2)

„Przez nieprawość” — Przez niesprawiedliwość. (D68) Ma on tu na myśli fakt posiadania znajomości prawdy, mimo iż nasze czyny nie są z nią w zgodzie. Życie wbrew prawdzie oznaczałoby tłumienie jej w nieprawości. (Q726:3, 719:7) Możliwe byłoby dla kogokolwiek z nas odejść od ducha prawdy i zachowywać nadal pewną część jej znaczenia literalnego, oraz wykorzystywać literę prawdy w sposób szkodliwy względem nas samych i innych. Q720:T Wiedza nie jest tożsama z właściwą praktyką. Czysta teologia zawiera w sobie „obowiązki, których powinniśmy przestrzegać” tak samo jak „doktryny, w które mamy wierzyć”. (R85:2*) Gdyby wiedza była równoznaczna ze sprawiedliwością, apostoł Paweł nie powinien był napisać tego, co napisał. Natura nieprawości jest jasna w tym kontekście. (R49:6*) Dla przykładu, Szatan miał pewne poznanie w kwestii naszego Pana, lecz nie wykorzystał tej wiedzy we właściwy sposób. Podobnie i Szymon Mag, opisany w Dziejach Apostolskich, źle wykorzystał nawet te znajomość prawdy, jaką posiadał. Q720:T

„Tłumią prawdę” — Z greckiego katecho przytrzymywać, tłumić, podobnie jak czyni to wiele kościelnych systemów Babilonu. (R3648:2, 5259:1) W tym tekście użyto słowa „przytrzymywać”, nie w sensie „zachowywania” prawdy, lecz uciskania jej. (R5259:1) Nie widzi on cnót prawdziwie sprawiedliwego charakteru, przejawiającego się w inspirującej i motywującej mocy, choć może mieć o nich wiedzę teoretyczną i utrzymywać prawdę nawet w niesprawiedliwości. (R2087:6*)

Epifania i Bazylea:

„którzy zatrzymywają prawdę Bożą w niesprawiedliwości” — [katecho - przytrzymują]; W tym tekście słowo "zatrzymują" jest użyte, nie w sensie zatrzymywania Prawdy, lecz w sensie przytłumienia lub oponowania jej. To zwłaszcza odnosi się do wodzów tak w Wielkim jak i Małym Babilonie, i do nieczystych pozafiguralnych Lewitów, którzy są złym i Bogu niepodobającym się przykładem dla drugich. (TP 1955, s. 4) zatrzymują czyli usuwają. (TP 1962, s. 42,75) Tam gdzie Prawda została przyjęta i była trzymana w niesprawiedliwości nie powodując uświęcenia życia, została przyjęta nadaremno. (TP 1962, s. 42,75)

List do Rzymian 1:19

Paruzja (C.T. Russell):

„W nich jawne” — Wiadome między nimi.

„Jest dla nich jawne” — Oczywiste między nimi. (D69)

List do Rzymian 1:20

Paruzja (C.T. Russell):

„Rzeczy niewidzialne” — Plany Stwórcy są niewidzialne.

„Moc i bóstwo” — Greckie słowo "theiotes" znaczy boskość.

„Aby oni” — Mając jawny dowód z natury o egzystencji, mocy i dobroci Bożej, jak również z posiadanego sumienia, które wykazuje co jest dobre, a co złe.

„Byli bez wymówki” — Jeżeli prowadzą złe życie.

„Bo niewidzialna jego istota” — Jego plany. (C374) W dziełach - Jak w Wielkiej Piramidzie. (C374) Istnieją dwie Biblie napisane ręką tego samego Autora; Biblia niepisana i Biblia spisana słowem; lub mówiąc inaczej, jedna Biblia w dwóch częściach, Księga Natury i Księga Pisma Świętego, pierwsza część jest ilustrowaną wersją drugiej części. (R29:6*)

„Bóstwo” — Z greckiego theiotes, boskość. Jest to jedyny przypadek wystąpienia tego określenia w Nowym Testamencie. (E71, D69, R1515:4) Słowo bez znaczenia, wynik złego tłumaczenia. Winno być ono oddane jako boskość lub bóstwo, a wówczas byłoby zrozumiałe. (R1515:4, 249:1*) Boskość. (Rotherham) (R249:1*) Słowo to, podobnie jak słowo Trójca, niesie w sobie myśl o społeczeństwie, co nie jest przesłaniem oryginału. (R249:1)

„Tak iż” — Mając świadectwo natury co do istnienia, mocy i dobroci Boga, oraz sumienie wskazujące, co jest słuszne, a co jest złe. (D69)

„Nie mają” — Narody pogańskie również ponoszą pewną odpowiedzialność, ponieważ nie uznały one za słuszne utrzymać w pamięci sprawiedliwej Bożej władzy. (D68)

„Na swoją obronę” — Wobec postępowania po złej drodze w życiu. (D69) Nie można oskarżyć Boga za niesprawiedliwe postępowanie wobec zdegradowanych pogan. Jest wyłącznie ich winą to, że ulegli tak daleko idącej degradacji. (HG354:1)

Epifania i Bazylea:

„rzeczy” — przymioty.-TP 65, 51

List do Rzymian 1:21

Paruzja (C.T. Russell):

„Poznawszy Boga” — Przynajmniej do pewnego stopnia.

„Bezrozumne serce” — Przewrotne serce.

„Zaćmiło się” — Jako naturalny wynik z takiego postępowania.. Dlatego że poznawszy Boga - W odległej przeszłości. (R1717:5, 1835:6) Przed potopem. R64824, 5305:1 Przynajmniej do jakiegoś stopnia. (D69) Świat otrzymał od Boga prawo wypisane nie na tablicach kamiennych, lecz wpisane w sam ludzki charakter. Lecz oni zgubili go z pola widzenia lub przynajmniej większą jego część, wobec czego są oni obecnie obcymi i cudzoziemcami, nie uznawanymi przez Boga. (R1733:6) Patrząc na ogólnie zdegradowany rodzaj ludzki nie jesteśmy w stanie ocenić, jakimi władzami umysłowymi i cielesnymi dysponował człowiek w czasie, gdy Bóg stworzył go na swe własne podobieństwo i uznał go za „bardzo dobrego”. (R1683:6) Prawo Boże, które zostało dane Izraelowi na tablicach kamiennych, dane zostało po tym, jak dwa tysiące lat upadku niemalże zatarło podobieństwo moralne. (R1365:5, 1223:4)

„Nie uwielbili go” — Ogólny obraz rodzaju ludzkiego, poza Izraelem. (R1723:5) Za wyjątkiem rodziny Seta, Enocha, Matuzalema, Noego, i Sema w czasie świata, który był; rodziny Abrahama w wieku patriarchów; Izraela w wieku żydowskim i Kościoła, w wieku Ewangelii. (R1257:3) Tak wielka degradacja, jaką możemy oglądać na przykładzie niektórych pogańskich ludów, wywołana została brakiem poszanowania najprostszych reguł sprawiedliwości, której zasady zostały wyraźnie wpisane w samą naturę człowieka. (HG354:1) Ludzie wyrządzili sobie szkodę i zdegradowali siebie i swe potomstwo wprost proporcjonalnie do stopnia, w jakim okazali brak poszanowania dla woli Bożej,Jego porządku i praw. R3038:4 Ludzkość mogła sobie pomóc, gdyby pragnęła postępować według dróg Bożych. (R5305:1)

„Lecz znikczemnieli” — Apostoł wyjaśnia tutaj, dlaczego niektórzy z pogan są tak bardzo zdegradowani, zaś prawo natury niemalże zupełnie zatarte, w porównaniu z innymi. (R1717:5, 1365:5) Im bardziej samolubstwo zdobywało kontrolę, tym bardziej prawo miłości było wymazywane z serca Adama. (R1723:5) Biblia uczy o Adamie i Ewie oraz o upadku. (R3365:5)

„W myślach swoich” — Tworząc fałszywe religie, które usprawiedliwiały ich złe postępowanie. Kolejne pokolenia wspierały i usprawiedliwiały ten zły sposób postępowania swych ojców poprzez popieranie ich doktryn, biorąc tym samym na siebie rozmiar ich winy i potępienia. (D70) Ich nierozumne serce - Ich złe serce. (D69) Pogrążyło się W ciemności - Jako naturalny rezultat takiego postępowania. (D69)

List do Rzymian 1:22

Paruzja (C.T. Russell):

„Zgłupieli” — Cały ten rozdział zbija naukę ewolucji.

„Mienili się” — Pan zdaje się uczyć ludzkość, że cywilizacja nie jest równoznaczna ze zbawieniem. (R5974:6) Udawali, że się uczą. (F45)

„Mądrymi” — Chociaż teozofia, religia wiedzy, twierdzi, że jej wiedza jest pochodzenia Boskiego i wynika z bezpośredniej intuicji i społeczności z Bogiem, a tym samym odrzuca rozumowanie F1lozoficzne i objawienie Pisma Świętego jako przeszkody na drodze do prawdziwej mądrości. (R5801:2, 1643:5) Szerzą się niewiara i niewierność, począwszy od wykształconych nauczycieli akademickich, którzy uznają pierwsze księgi Biblii za mity, a tym samym, co do zasady dyskredytują całą księgę. (R1831:2)

„A stali się głupi” — Osoby wykształcone, uważające się za mądre w swej głupocie odrzucają mądrość z góry. Szerzy się niemoralność, zaś gniew, złośliwość, nienawiść, spory, obmowa, wojna, morderstwa i przemoc nie należą do rzadkości. (R5974:6) Udowadniając ku swej własnej satysfakcji, że wszystkie religie świata są, tak naprawdę, jednym, proporcjonalnie różniąc się jedynie stopniem swego rozwoju. (R3365:3)

List do Rzymian 1:23

Paruzja (C.T. Russell):

„Nieskazitelnego” — Słowo greckie "apthartos".

„I zamienili chwałę” — W ten sposób człowiek stopniowo stoczył się do poziomu bałwochwalstwa i czczenia zwierząt, pozbawiając się chwały i degradując się. (E2719:2)

„Nieśmiertelnego” — Z greckiego aphtharsia oraz aphthartos (ten sam rdzeń); określenia te zostały dwukrotnie przetłumaczone jako nieśmiertelność i raz jako nieśmiertelny, lecz bardziej odpowiednim tłumaczeniem jest niezniszczalność i niezniszczalny. (E397) Z greckiego aphtharsia. Słowo to używane jest zamiennie z athanasia, zaś przetłumaczone zostało jako nieśmiertelny lub niezniszczalny; chociaż określenie athanasia zawiera w sobie bardziej myśl niezmienności. (R204:1)

„Na obrazy” — Bałwochwalstwo jest synonimem zła. Wyklucza ono poznanie jedynego prawdziwego Boga, którego czystość i świętość są dokładnym przeciwieństwem ducha bałwochwalczego. (R1835:6)

„A nawet ptaki” — Złe duchy miały duży wpływ na degradację rodzaju ludzkiego. Działając w sferze naturalnych i religijnych instynktów człowieka, zniekształciły je w zmysłowość i w bałwochwalstwo, wielbienie sił demonicznych i zwierząt. (R3068:3)

List do Rzymian 1:24

Paruzja (C.T. Russell):

„Podał ich Bóg” — Pozostawił własnym pożądliwościom ich serc ku nieczystości. Jeżeli Bóg kogo opuści, wtedy jego skłonności zmierzają do degradacji.

„Dlatego też wydał ich Bóg” — Oddał ich, poprzez żądze ich serc skierowane ku nieczystości. (D69) Bez Bożej łaski człowiek chylił się ku upadkowi. (F45) W pierwszym rozdziale listu do Rzymian apostoł wskazuje, że Bóg nie był odpowiedzialny za powszechną degradację świata. Ostatni rozdział kończy opisem zniszczenia Szatana pod stopami świętych w czasie tysiącletniego królowania Chrystusa. (R2719:2) Przez pewien czas pozwala im czynić wszelki rodzaj nieczystości. Lecz chociaż Bóg pozostawił ludziom wolność w zakresie wykonywania ich woli, to jednak ich nie opuścił. (R5909:6) Głęboka degradacja, jaka przyszła na człowieka wkrótce po potopie. (R3139:2) Pozwolił człowiekowi iść własną drogą zatracić się w grzechu i zwodniczych działaniach Przeciwnika, aby kiedyś, w czasie następnego wieku, ludzkość ujrzała, jaką jest rzeczywista natura i wynik grzechu. (R5305:1) Reagując tylko wówczas, kiedy upadek stawał się tak wielki, że czynił życie bardziej szkodą niż łaską. (OV250:1) Za wyjątkiem narodu izraelskiego, który objęty został specjalnym traktowaniem na podstawie przymierza Zakonu. (NS702:6)

„Pożądliwości” — Oddając się cielesnym pożądliwością, które prowadziły ich do coraz to większej degradacji i zezwierzęcenia, mimo iż światło natury podpowiadało im, że pożądliwości te nie są właściwe. (HG354:2)

„Nieczystości” — Bez samolubnej ambicji lub konieczności jako siły napędowej ludzkości, kierowałaby się ona raczej ku barbarzyńskiemu lenistwu, zadowoleniu raczej z szałasu niż z pałacu, hieroglifów zamiast edukacji. (R4109:6)

List do Rzymian 1:25

Paruzja (C.T. Russell):

„Odmienili prawdę w kłamstwo” — Wymienili Prawdę na błąd odnośnie Boga, ponieważ fałszywa religia usprawiedliwia ich złe postępowanie.

„Błogosławiony” — Godny chwały.

„Ponieważ zamienili” — Zamienili prawdę. (D69)

„Boga prawdziwego” — Prawdę o Bogu. (D69)

„Na fałszywego” — Na fałszywą religię. (D70)

„Błogosławiony na wieki” — Godny oddawania Mu chwały na zawsze. (D69)

List do Rzymian 1:26

Paruzja (C.T. Russell):

„W namiętności” — Niepohamowane żądze, że nie starają się ani usiłują je powstrzymać, lecz pozwalają na nie, aby szły swym biegiem, nie dbając na gorzkie owoce, które z tego powodu będą zbierać.

„Dlatego” — Wyrok śmierci dotknął nasz rodzaj nie tylko fizycznie, lecz również pod względem mentalnym i moralnym. Tym samy, mentalne, moralne i fizyczne zepsucie, jakie nas otacza w świecie, jest mniej lub bardziej połączone z grzechem pierworodnym. (R3921:5)

„Wydał ich Bóg” — Bóg nie dążył ani nie usiłował ich zatrzymać, lecz pozostawił ich samymi sobie, aby mogli postępować wedle obranej przez siebie złej drogi, by własnym doświadczeniem zakosztowali jego gorzkich owoców. (D69)

„Sromotnych namiętności” — Haniebnym namiętnościom. (D69) Na przestrzeni tysięcy lat nasz Przeciwnik przekonał się, że zmysłowość i niemoralność to najlepsze sposoby do przeprowadzania ataków na ludzkość, a zwłaszcza tych, którzy poznali Pana. (R5974:3) Sodoma została oddana na pastwę niegodziwości i niemoralności. (R1617:6)

List do Rzymian 1:28

Paruzja (C.T. Russell):

„A jako im” — Upadłemu rodzajowi ludzkiemu.

„Umysł opaczny” — Bezpożyteczny umysł.

„Aby czynili” — Próbując przeprowadzić własne sposoby i idee rządzenia się niezależnie od Boga.

„Co nie przystoi” — Co jest niewłaściwe.

„A ponieważ” — Upadek ludzkości ze stanu doskonałości był wprost proporcjonalny do stopnia ich odłączenia od Boga. (SM377:1, NS111:5)

„Nie uważali” — Upadły rodzaj ludzki. (E448, R3463:6, 1683:6, 1091:5) Większość poszła za Szatanem, przeciwnikiem Bożym. R5909:3, SM78:T

„Za wskazane” — Ludzie powinni winić siebie samych za swój upadek. (R1223:4) Odeszli od Niego świadomie. (R5909:3) Przez zapomnienie Boga człowiek naraził się na wpływ przebiegłego i potężnego, niewidzialnego wroga. Wobec tego został zobowiązany do zwalczania wysiłków Szatana tak samo jak swych własnych, osobistych słabości. (A263) Degradacja narodów pogańskich nie była wynikiem stworzenia ich w zdeprawowanym stanie, lecz była wynikiem dokonanego przez nich wyboru polegającego na odrzuceniu znajomości Boga z ich serc. (R2394:5, 1223:4, 1091:4, HG112:3, NS111:5) Z powodu złego pojmowania Boga w swych umysłach. (CR418:5) Człowiek został odcięty od Bożej łaski z powodu umyślnego grzechu, lecz stało się to dopiero w wyniku tego, że nie chciał zachować Boga w swych myślach, wobec czego Bóg wydał go na pastwę niecnego umysłu. (E448) Apostoł wyjaśnia przyczynę mniejszego zdegradowania jednych w porównaniu z większą deprawacją innych mówiąc, że chociaż zgrzeszyli wszyscy i wszyscy upadli, to jednak niektórzy poszli za swymi żądzami bardziej dobrowolnie i pogrążyli się bardziej niż inni. (R3256:4) Okazujemy nieposłuszeństwo i zdajemy sobie z tego sprawę, wyciągamy dłoń i w dziwnym rozpaleniu naszych małych, bezbożnych umysłów płoniemy, wywyższając się popadamy w ruinę, ponieważ opuściliśmy naszego Boga. (R3257:1*)

„Uznać Boga” — Prawo Boże było pierwotnie wypisane na sercu pierwszego doskonałego człowieka. Prawo, bez względu na to czy było ignorowane, czy wykonywane, zawsze było na świecie, zaś grzech przeciwko niemu był przypisany człowiekowi. (R3654:6) Zaniedbywanie Boskich regulacji. (NS111:5) Nie wstydźmy się regulować swego życia (jak za pomocą „Ślubu Panu”) w celu uniknięcia pokus tak dalece, jak tylko to możliwe. (R5975:5)

„Przeto wydał ich Bóg” — „Bóg nikogo nie kusi”. On zostawia kusicielowi albo wybranej złej drodze tych, którzy wybierają błędną drogę. (NS95:1) Stali się oni dziećmi Szatana w tym sensie, że stali się mu posłuszni. (R5623:6) Bóg pozwala im obrać taką drogę, jaką wybrali, mając swobodę decyzji. (NS111:5, 712:4) Pozostawił ich swej własnej drodze, zezwalając im przyspieszyć i wzmóc ich upadek. (R2394:5) Bóg ustanowił pewne prawa, w zgodzie z którymi postępuje; ci, którzy z jakiejkolwiek przyczyny wchodzą z nimi w konflikt, zbierają karę lub gniew za swe własne postępowanie. (A308) W ten sposób Pismo Święte wyjaśnia obecny stan świata. Bóg puścił świat w ciągu tych sześciu tysięcy lat. (CR490:2, HG112:3) Bóg interweniował jedynie wówczas, gdy w stanie rzeczy przed potopem zezwolenie na dalsze czynienie nieprawości byłoby poważnym błędem. (R5305:1) Inne narody nie były chłostane za uprawianie bałwochwalstwa tak jak Izrael, lecz wolno było im w praktyce wybrać taką drogę, jak chciały. (R3463:6) Tak jak Pan Bóg pozostawił świat ludzkości jako ogół, tak w czasie Żniwa tego wieku Pan pozostawi na pokuszenie wszystkich w nominalnym kościele. (NS95:1)

„Na pastwę niecnych zmysłów” — bezwartościowych myśli. (D69) Obecny stan degradacji jest upadkiem z wysokości; brakiem uznania Boga, wymazaniem prawa z serc i umysłów. (R1717:6) Przez co ulegali coraz większej i większej degradacji. SM78:T, (NS510:4) Degradacja, a nie postęp, miała miejsce od czasów Adama aż do Noego. Od stanu „bardzo dobrego” rodzaj ludzki stał się tak zdeprawowany, że stał się niegodny żyć nawet kilka lat pod przekleństwem. (R866:1)

„Aby czynili to” — Aby wypróbowywali swe własne pomysły w zakresie samorządności niezależnej od Boga. (A263) Aby dążyli do realizacji żądz ich zdeprawowanych umysłów i aby przez to nauczyli się smutnej lekcji o gorzkich owocach grzechu. (R5716:6) Oddając się rzeczom, które nie były korzystne, bezczeszcząc się, itp. (OV250:2) Te różnorodne skłonności beztroska życia, przeliczanie się ze swymi możliwościami lub stan pijaństwa w ziemskich sprawach, brak samoograniczeń w sprawach małżeńskich mają tendencję do towarzyszenia błędnemu duchowi w Kościele; duchowi sporów, kłótni i upartości. (R3181:6)

„Co nie przystoi” — Co jest niewłaściwe. (D69) Gdy ludzie opuszczą Boga i Jego Słowo, stają się gotowi na wszystko. (R1831:3)

List do Rzymian 1:29

Paruzja (C.T. Russell):

„Są oni pełni wszelkiej nieprawości” — Myśl apostolska jest o wiele głębsza niż samo znaczenie tych słów - święci nie mogą być zatruwani duchem tego świata, trucizną żądzy pieniędzy, bogactw, interesów, ubiorów, muzyki, sztuki, itp. (R3181:2)

„Pełni są również zazdrości” — Gdy apostoł przechodzi do omawiania zazdrości i kłótni, mówi on o cechach, które związane są nie tylko z niewłaściwym stanem serca, lecz które również są cechami charakteru, szkodliwymi dla całego Ciała Chrystusowego. (R3181:5)

„Zwady” — Złe nawyki. (D69)

„Podstępu” — Potajemne pomawianie. (D69)

List do Rzymian 1:30

Paruzja (C.T. Russell):

„Oszczercy” — Obrzucający obelgami. (D69)

„Zuchwali” — Bezczelni. (D69)

„Rodzicom nieposłuszni” — Kto nauczy się szacunku dla swych przodków, ten proporcjonalnie będzie miał na uwadze również i innych; natomiast osoby nieposłuszne wobec rodziców i pozbawione naturalnych uczuć serca stają się zalążkiem anarchistów i ludzi łamiących przymierza. (R4019:2) Jedna z godnych uwagi cech dzisiejszych czasów - stanowiąca znak charakterystyczny czasu ucisku pod koniec tego wieku. (R4019:2)

List do Rzymian 1:31

Paruzja (C.T. Russell):

„Nierozumni” — Uparci. (D69)

List do Rzymian 1:32

Paruzja (C.T. Russell):

„Orzeczenie Boże” — Porządek ustanowiony przez Boga a mianowicie, że ci, którzy tak czynią, godni są śmierci. (D69)

„Winni są śmierci” — Tortury są niesprawiedliwe i nie mają w sobie miłosierdzia; lecz odebranie życia tym, którzy nie będą dostosowywać się do sprawiedliwych, świętych i dobrych wymogów Nowego Przymierza, jest rozsądne, sprawiedliwe i miłosierne. (R3038:5)

„Nie tylko to czynią” — Praktykują. (D69) Nie możemy zapomnieć, że te potępione rzeczy są wpajane i rozwijane przez wszystkie programy edukacyjne uznanych w świecie myślicieli i mądrych według ciała. (R4019:2)

„Ale jeszcze pochwalają” — Aprobują. (D69)

Literatura o rozdziale List do Rzymian 1

Pozycje biblioteki, które przywołują wersety tego rozdziału — po kilka z każdego zbioru. Pełną listę dla pojedynczego wersetu pokazuje czytnik po kliknięciu w werset.

Wszystkie rozdziały: List do Rzymian

Biblia Gdańska (1632) — Tekst w domenie publicznej.