List Judy 1

List Judy, rozdział 1 — pełny tekst w przekładzie Biblii Gdańskiej (25 wersetów). W czytniku obok niego stoją pozostałe przekłady (Nowa Biblia Gdańska, Przekład literacki, Uwspółcześniona Biblia Gdańska i Przekład dosłowny), a pod każdym wersetem rozbiór na wyrazy hebrajskie i greckie oraz komentarz.

List Judy 1 — Biblia Gdańska

1 Judas, sługa Jezusa Chrystusa a brat Jakóba, od Boga Ojca poświęconym i w Jezusie Chrystusie zachowanym i powołanym:

2 Miłosierdzie i pokój, i miłość niech się wam rozmnoży.

3 Najmilsi! Wszelką pilność czyniąc, abym wam pisał o społecznem zbawieniu, musiałem wam pisać, napominając, iżbyście bojowali o wiarę raz świętym podaną.

4 Albowiem wkradli się niektórzy ludzie, dawno już przedtem naznaczeni na to potępienie, niepobożni, którzy łaskę Boga naszego obracają w rozpustę i samego się Boga i panującego Pana naszego, Jezusa Chrystusa zapierają.

5 Przetoż chcę wam przypomnieć, którzy już raz o tem wiecie, że chociaż Pan lud z ziemi Egipskiej wyswobodził, przecież potem tych, którzy nie wierzyli, potracił.

6 Także Aniołów, którzy nie zachowali pierwszego stanu swego, ale opuścili mieszkanie swoje, na sąd dnia wielkiego związkami wiecznemi pod chmurą zachował.

7 Jako Sodoma i Gomorra, i okoliczne miasta, gdy tymże sposobem jako i one zwszeteczniały i udały się za cudzem ciałem, wystawione są na przykład, ognia wiecznego karanie ponosząc:

8 Także też i ci jako snem zmożeni ciało plugawią, ale zwierzchnością pogardzają i przełożeństwa bluźnią.

9 Lecz Michał Archanioł, gdy się z dyjabłem rozpierając wadził o ciało Mojżeszowe, nie śmiał podnieść przeciwko niemu sądu bluźnierczego, ale rzekł: Niech cię Pan zgromi.

10 A ci, czego nie znają, to bluźnią; a co z przyrodzenia znają, jako bezrozumne bydła w tem się psują,

11 Biada im! bo się drogą Kainową udali, a za błędem Baalamowej zapłaty puścili się i przeciwieństwem Korego poginęli.

12 Cić są na świętych ucztach waszych zmazani, którzy z wami godując bez wstydu, sami się pasą; są obłoki bezwodne, które od wiatrów tam i sam unoszone bywają; drzewa zwiędłe nieużyteczne, dwakroć zmarłe i wykorzenione;

13 Wały wściekłe morskie, wyrzucające swoje sprośności, gwiazdy błąkające się, którym chmura ciemności zachowana jest na wieki.

14 A prorokował też o nich siódmy od Adama Enoch, mówiąc: Oto Pan idzie z świętymi tysiącami swoimi,

15 Aby uczynił sąd wszystkim i karał wszystkich niezbożników między nimi ze wszystkich niepobożności ich, które niezbożnie płodzili i ze wszystkich przykrości, które mówili przeciwko niemu niezbożni grzesznicy.

16 Ci są szemracze utyskujący sobie, według pożądliwości swoich chodzący, i których usta mówią bardzo harde słowa; pochlebiając osobom dla swego pożytku.

17 Lecz wy, najmilsi! pamiętajcie na słowa przepowiedziane od Apostołów Pana naszego Jezusa Chrystusa;

18 Iż wam powiadali, że w ostateczny czas będą naśmiewcy, chodzący według swoich niezbożnych pożądliwości.

19 Cić są, którzy się sami odłączają, bydlęcy, ducha Chrystusowego nie mający.

20 Ale wy najmilsi! budując się na najświętszej wierze waszej i modląc się w Duchu Świętym,

21 Samych siebie w miłości Bożej zachowajcie, oczekując miłosierdzia Pana naszego, Jezusa Chrystusa, ku żywotowi wiecznemu.

22 A nad niektórymi zmiłujcie się, rozsądkiem się rządząc;

23 A drugich przez postrach do zbawienia przywódźcie, z ognia ich wyrywając, mając w nienawiści i suknię, która by była od ciała pokalana.

24 A temu, który was może zachować od upadku i stawić przed oblicznością chwały swojej bez nagany z weselem,

25 Samemu mądremu Bogu, Zbawicielowi naszemu, niech będzie chwała i wielmożność, moc i zwierzchność, i teraz i po wszystkie wieki. Amen.

Komentarz do rozdziału: List Judy 1

Komentarz Paruzyjno-Epifaniczno-Bazylejski w dwóch warstwach. Paruzja — Komentarz Berejski C.T. Russella. Epifania i Bazylea — wypisy z „Teraźniejszej Prawdy” i Epifanicznych Wykładów Pisma Świętego (P.S.L. Johnson, R.G. Jolly); przy każdym wypisie stoi rocznik i strona, a autorstwo ustalone po roczniku jest przybliżeniem.

List Judy 1:3

Paruzja (C.T. Russell):

„Społecznym zbawieniu” — Naprawienie wszystkich rzeczy dla całej ludzkości.

„Gorliwie ubiegali” — W duchu miłości, a nie w walce i nienawiści, i nie o rzeczy banalne.

„O wiarę” — W odkupienie. Nie o nauki obce. Są dogmaty, które są niezbędne do utrzymania prawdziwej łączności między chrześcijanami.

Źródła: MANNA - 23 WRZEŚNIA

Epifania i Bazylea:

Źródła: MANNA - 23 WRZEŚNIA

List Judy 1:4

Paruzja (C.T. Russell):

„Niektórzy ludzie” — Greccy filozofowie.

Epifania i Bazylea:

„naznaczeni na to potępienie” — dla nich nie pozostaje żadna ofiara za grzech od chwili zgrzeszenia przeciw zasłudze z całkowitą rozmyślnością. (TP 1966, s. 75)

„Pana naszego Jezusa Chrystusa zapierają” — 1/przez odrzucenie ofiary okupu, (TP 1966, s. 75) 2/przez odrzucenie swego udziału w ofiarniczych cierpieniach Chrystusowych, (TP 1966, s. 75) 3/ przez zniszczenie Ducha Św. w swoich sercach. (TP 1966, s. 75)

List Judy 1:5

Paruzja (C.T. Russell):

„Potem tych” — Dosłownie powiedziane: "Po raz wtóry". To figuruje tych, którzy są skazani na zniszczenie przez wtórą śmierć.

List Judy 1:6

Paruzja (C.T. Russell):

„Także aniołów” — "Bóg aniołom, którzy byli zgrzeszyli nie przepuścił".

„Którzy” — Brali sobie córki ludzkie za żony, za dni Noego.

„Mieszkanie swoje” — Właściwy stan

„Zachował” — Zamiast ukarać ich śmiercią, jak postąpił z człowiekiem, w czym pokazana jest nader rozliczna mądrość Boża.

„Łańcuchami wiecznymi” — ograniczył ich swobodę i wolność do czasu, zabraniając im ukazywać się w ludzkiej postaci i obcować z ludźmi. To nie było zabronione dobrym aniołom, jeżeli tego było potrzeba.

„Pod chmurą (ciemnotą)” — Nie dozwalając im wykonywać swej władzy w światłości.

„Na sąd” — Po grecku krisis, próbę.

„Dnia wielkiego” — Dnia 1000-lecia, w którym starać się będą czynić cuda kłamliwe w jasny dzień, jak to starają się dziś czynić. Dzień, którego świat oczekuje, aby był sądzony.

Epifania i Bazylea:

„Także aniołów” — w czasach Noego. (TP 1978, s. 10)

„pierwszego stanu swego” — warunku i panowania, który był ich stanem, jako istot duchowych. (TP 1954, s. 31)

„ale opuścili mieszkanie swoje” — zaprzestali żyć na poziomie duchowym stwarzając sobie ciała ludzkie, w których mieszkali, jako w ich własnych miejscach przemieszkiwania, gdy żyli z niewiastami i wytworzyli z nich rodzaj olbrzymów. (TP 1954, s. 31)

„na sąd dnia wielkiego” — Dnia 1000-lecia, gdy po otrzymaniu trochę wolności na jego początku, będą wraz z szatanem zrzuceni do przepaści na 1000 lat, oraz będą z nim straceni przy końcu 1000 lat. (TP 1954, s. 31) Dzień Tysiąclecia, w jego okresie Epifanii (2 Tym. 4:1). (TP 1978, s. 10)

„związkami wiecznymi” — wiecznym ograniczeniem. (TP 1978, s. 10)

„pod chmurą zachował” — Bóg zachował ich w długo trwających związkach ciemności, którymi byli wstrzymani i ograniczeni do ciemności, jako jedynego warunku w którym mogli się materializować, tak jak to jest widoczne w ciemnych pokojach, w których oni zjawiają się na spirytystycznych seansach. (TP 1954, s. 31) ...Powyżej wyjaśniliśmy Judy 6,7 jako w szczególności ilustrujące grzech aniołów sprzed potopu. Druga część w.6 pokazuje ich karę: „Aniołów [grzeszących] (...) na sąd dnia wielkiego [w którym znajdujemy się od 1874 roku, co wyjaśnia stopniowe cofanie zakazu zewnętrznych manifestacji z ograniczeń ciemności i ich stopniowo narastające materializacje w świetle] związkami wiecznymi [trwającymi wieki] pod chmurą zachował [uwięził w atmosferze ziemi, gdzie znajdują się pod nadzorem księcia – szatana – władzy na powietrzu – Efez.2:2 (w angielskim tłumaczeniu tego wiersza zamiast pod chmurą znajdujemy ciemności, co oznacza ograniczenie ich widzialnych manifestacji do ciemności, i dlatego w czasie seansów nie dopuszcza się żadnych świateł, ponieważ ci upadli aniołowie nie mogą ukazywać się w świetle – przypis tł.)]”. - E2. 158

Źródła: TP 54'31; 78'10;

List Judy 1:7

Paruzja (C.T. Russell):

„Cudzym ciałem” — Bóg nie dozwala na mieszanie się odrębnych natur.

„Za przykład” — Boskiej sprawiedliwości i miłosierdzia.

„Ognia wiecznego” — Doszczętne zniszczenie - wtóra śmierć.

Epifania i Bazylea:

„Jako” — tutaj Juda przyrównuje ich w ich prowadzeniu się do Sodomitów itd.. (TP 1954, s. 31)

„Sodoma” — chrześcijaństwo.-23. (TP 1985, s. 19,190) zdaje się przede wszystkim przedstawiać wielkiego Antychrysta, bestię (papiestwo). (TP 1985, s. 19,190)

„Gomora” — obraz bestii (zjednoczony sekciarski protestantyzm). (TP 1985, s. 19,190)

„gdy tymże sposobem jako i one” — tzn. czynili te same rzeczy co upadli aniołowie. (TP 1954, s. 31)

„zwszeteczniały i udały się za cudzym ciałem” — istotami innej natury, tak jak mężczyźni Sodomy usiłowali uczynić to z dwoma aniołami, którzy ukazali się w kształcie ludzkim Lotowi i spędzili noc w domu Lota przed zniszczeniem Sodomy. (TP 1954, s. 31) przeciwnie do Boskiego zarządzenia. (TP 1978, s. 10)

„wystawione są na przykład” — typ. (TP 1985, s. 19,190)

„ognia wiecznego karanie ponosząc” — zniszczenie tych miast przedstawia przede wszystkim zniszczenie tych wielkich systemów. (TP 1985, s. 19,190) Ponadto Bóg przez zniszczenie grzesznych mieszkańców Sodomy i Gomory i miast tej równiny ustanowił typ wiecznego zniszczenia niepoprawnych grzeszników w W.Ew. i 1000-lecia. (TP 1985, s. 19,190) Tak więc "ogień wieczny" w tym wersecie oznacza wieczne zniszczenie, które jest karą za dobrowolny grzech. (TP 1985, s. 19,190) ten ogień aż dotąd nie pali się w tych miastach, lecz ich zniszczenie, którego symbolem jest ogień, jest zupełne. (TP 1978, s. 10)

Źródła: TP 23'51; 54'31; 78'10; 85'19,190

List Judy 1:10

Paruzja (C.T. Russell):

„Jednak Michał” — "Jako Bóg", reprezentujący Boga, Chrystus Jezus, Wódz zbawienia naszego.

„Gdy się z diabłem” — Który starał się posiąść ciało Mojżesza, aby będąc przez Żydów zabalsamowane, mogło stać się pokusą dla Żydów i powodem do oddawania ciału czci i co stałoby się bałwochwalstwem.

„Wadził o ciało Mojżesza” — Tajemnicze zachowanie ciała Mojżesza figurowało na ciało ludzkie Jezusa.

„Niech cię Pan zgromi” — Nam nie jest dozwolone wypowiadać swojego sądu. Niech Pan gromi obecnie istniejące instytucje.

List Judy 1:11

Paruzja (C.T. Russell):

„Biada im” — Tym, którzy już liczyli się między wybranymi, a popełnili grzech dobrowolny.

„Drogą Kaina udali” — Jako mordercy braci. Figurujące przez Ismaela, Ezawa, cielesnego Izraela i klasę kąkolu.

„Za błędem Balaamowym” — Nauczanie fałszu dla zysku. Wbrew twierdzeniu nowoczesnych teologów, że historia ta nie jest prawdziwa.

„Przeciwieństwem Korego” — Nie trzymając się głowy.

List Judy 1:12

Epifania i Bazylea:

„Cić są” — członkowie wtórej śmierci. (TP 1958, s. 87)

„dwakroć zmarłe” — tymi osobami są przesiewacze, którym dana była sposobność zyskania elekcyjnego zbawienie, i którzy ponieśli zupełną klęskę w ubieganiu się o nie. Ci są pośród tych, którzy w tym wieku umarli śmiercią wtórą. (TP 1985, s. 185) raz w Adamie a drugi raz za swój dobrowolny grzech. (TP 1965, s. 7)

„i wykorzenione” — bez żadnej nadziei przyszłego życia. (TP 1965, s. 7)

List Judy 1:13

Paruzja (C.T. Russell):

„Wały morskie” — "Morza więcej nie było", żadnego z takich, którzyby nie byli pod prawem religijnym.

„Gwiazdy błąkające” — fałszywi nauczyciele, którzy roszczą prawo do władzy jaką ,posiadali Apostołowie "dwanaście gwiazd", nauczyciele pierwotnego Kościoła.

Epifania i Bazylea:

„Gwiazdy błąkające” — fałszywi nauczyciele. (TP 1951, s. 41)

„którym” — członkowie wtórej śmierci. (TP 1958, s. 87)

List Judy 1:14

Paruzja (C.T. Russell):

„Enoch” — Prorokował, głosił restytucją, choć w owym czasie nie była zrozumiała.

„Siódmy od Adama” — Możliwe, iż to nasuwa myśl, że przywrócenie człowieka do doskonałości miało nastąpić w siódmym 1000 - letnim dniu.

„Z świętymi swoimi” — Wyraz grecki Hagios, nigdzie nie jest tłumaczony na wyraz " anioł". " Gdy przyjdzie Pan, Bóg mój i wszyscy święci z Nim " - Zach.14,5.

Epifania i Bazylea:

„A prorokował też” — jego prorokowanie o Dniu Pomsty, wyobraża jak święci w Parousii i Epifanii głosili o Dniu Pomsty. (TP 1931, s. 63) Jego prorokowanie (przez świadectwo Wielkiej Piramidy, szczególnie jej przepaść — że „Pan idzie z świętymi tysiącami swoimi, aby uczynił sąd wszystkim", przedstawia członków Małego Stadka z okresu Laodycei głoszących o Dniu Pomsty. (TP 1974, s. 95) Gdzie Enoch to prorokował? (TP 2000, s. 86,87) Czytamy o nim w 1Mojżeszowej, lecz nie ma tam ani słowa o tym, że Pan miał przyjść z tysiącami Swoich świętych dokonujących pomsty. Jednak Juda mówi nam, że tak prorokował Enoch. (TP 2000, s. 86,87) Piramida przemawia (TP 2000, s. 86,87) Jedna z interpretacji Judy 14 wersetu mogłaby sugerować, że Enoch zbudował Wielką Piramidę. W jej wymiarach są zawarte różne wyznaczniki chronologiczne wskazujące na wypełnianie się proroctw. Piramida przez swe wymiary popiera ideę, iż nasz Pan w swoim wtórym adwencie przychodzi ze swymi świętymi, aby ukarać niepobożnych na świecie. (TP 2000, s. 86,87)

„Siódmy od Adama” — Jakie jest znaczenie tego, że Enoch był "siódmy od Adama"? (TP 2000, s. 86,87) Jest siedem okresów Kościoła w Wieku Ewangelii. Enoch był siódmy od pierwszego Adama, a Laodycejski okres Kościoła jest siódmym okresem od Drugiego Adama w pierwszym przyjściu Jezusa. (TP 2000, s. 86,87)

„Enoch” — on zdaje się wyobrażać tę część Kościoła, która nie zasypia już przy śmierci i nie czeka na zmartwychwstanie, tj tych świętych, którzy żyli po 16 Nisan 1878 roku, gdy śpiący święci zostali wzbudzeni. (TP 1931, s. 63) Imię Enoch znaczy nauczanie i zdaje się czynić aluzję do przedstawienia biblijnego, którym święci okresu Laodycei byli szczególnie zajęci. (TP 1974, s. 95)

„idzie” — obejmuje okres po Jego przybyciu, ponieważ święci nie byli z Nim gdy On przybył. (TP 1929, s. 31)

List Judy 1:16

Paruzja (C.T. Russell):

„Pochlebiając osobom” — Dla własnych korzyści.

List Judy 1:19

Paruzja (C.T. Russell):

„Sami odłączają” — Od prawdy i ducha prawdy. " Nie opuszczając społecznego zgromadzenia waszego ".

„Bydlęcy” — Zajmujący się rzeczami zadowalającymi zmysły, pożądanie starej natury.

List Judy 1:20

Paruzja (C.T. Russell):

„Budując się” — Wzajemne budowanie jest rzeczą ważniejszą dla Kościoła, niż wydawanie świadectwa światu.

„W duchu świętym” — W duchu wierności i miłości ku Bogu.

List Judy 1:21

Paruzja (C.T. Russell):

„Zachowajcie siebie” — " Strzeż serca twego ". W życiu codziennym starać się żyć w miłości i posłuszeństwie zasadom sprawiedliwości.

„W miłości Bożej” — Miłość Boża różni się od wszystkiego, co jest znane upadłym ludziom, miłość ofiarnicza, bezinteresowna, na którą otrzymujący ją nie zasłużył. Pan Bóg powoduje różne rzeczy, aby one wyrobiły w nas tę miłość. MANNA 17 STYCZNIA

Epifania i Bazylea:

„Samych siebie” — wyrażenie „samych siebie” odnosi się do Maluczkiego Stadka, którego członkowie są jedynymi uświęconymi przez Ojca osobami i powołanymi w Chrystusie i w Chrystusie zachowanymi. A zatem napomnienie naszego wersetu, wyrażając się ściśle, stosuje się do Maluczkiego Stadka, choć w zasadzie może też, odnosić się do prawdziwych Młodocianych Godnych i Poświęconych Obozowników Epifanii. (TP 1985, s. 131,132,133)

„w miłości Bożej” — Wyrażenie to może oznaczać jedną, dwie lub wszystkie trzy rzeczy. (TP 1985, s. 131,132,133) Po pierwsze może ono znaczyć miłość bezinteresowną jaka znajduje się w sercu Boga. Mówiło by to o upodobaniu Boga w dobrych zasadach, o wynikającej z tego ocenie i jedności serca z Chrystusem, wiernymi aniołami i Jego ludem, którzy pozostałą w harmonii z takimi zasadami, o Jego współczuciu z nimi, gdy bywają traktowani niezgodnie z dobrymi zasadami, i z tymi z nich, którzy są Jego ludem, z powodu jakiejkolwiek dysharmonii w nich z Prawdą i jej Duchem, o Jego litości dla świata i Jego wrogów w traktowaniu ich niezgodnie z dobrymi zasadami i ostatecznie o Jego upodobaniu do ofiarowania się na rzecz postępu Prawdy i jej Ducha w błogosławieniu drugich. (TP 1985, s. 131,132,133) Po drugie, wyrażenie miłość Boża może znaczyć bezinteresowną miłość jaką w naszych sercach mamy do Boga, to jest dobrą wolę, która znajdując upodobanie w Prawdzie i jej Duchu, ocenia Boga jako uosobienie harmonii a Prawdą i jej Duchem, oraz w jedności serca z Nim, która sympatyzuje z Nim, gdy jest źle traktowany z powodu Jego harmonii z dobrymi zasadami a ze wspomnianego upodobania, oceny i sympatii z radością kładzie życie w celu poparcia Prawdy i sprawiedliwości w sprawach Boga. (TP 1985, s. 131,132,133) I ostatecznie, wyrażenie miłość Boża może znaczyć bezinteresowną miłość, jaka znajduje się w naszych sercach podobna do bezinteresownej miłości jaka jest w sercu Boga. Wskazywałoby to na bezinteresowną miłość w naszych sercach podobną do Boskiej w stosunku do Chrystusa, wiernych aniołów i ludu Bożego w jego pięciu klasach: Maluczkiego Stadka, Wielkiej Kompanii, Starożytnych i Młodocianych Godnych oraz Poświęconych Obozowników Epifanii i darzenie ich oceną, jednością serca, sympatią oraz ofiarą w harmonii z Prawdą i jej Duchem, zmiennie, w zależności od stopnia harmonii z dobrymi zasadami i ich potrzebą, jeśli taka istnieje, w harmonii z dobrymi zasadami i traktowaniem ich przeciwnie do tych zasad. To wskazywałoby również na bezinteresowną dobrą wolę w naszych sercach, podobną do Boskiej, w stosunku do świata i naszych wrogów, która znajdując rozkosz w dobrych zasadach ocenia jakąkolwiek zgodność świata i naszych wrogów z nimi (dobrymi zasadami), lituje się z powodu ich dysharmonii z nimi i traktowaniem ich przeciwnie do dobrych zasad, a z powodu takiego upodobania, oceny i litości z radością składa ofiarę w celu szerzenia dobrych zasad dla ich błogosławienia. (TP 1985, s. 131,132,133)

„zachowajcie” — Słowo zachowajcie... Ma... wiele znaczeń.... Dwoma szczególnymi znaczeniami jakie chcemy tu podać są: utrzymać i strzec. W związku z tym werset ten będzie znaczył, że skoro raz osiągnęliśmy miłość Bożą w trzech wyżej określonych znaczeniach, mamy ją utrzymać przez stałe ćwiczenie odpowiednio do tych znaczeń i mamy stać na straży, by strzec ją przed jakimikolwiek i wszelkimi wysiłkami zmierzającymi do obrabowania nas z jednej z nich lub ze wszystkich. (TP 1985, s. 131,132,133) MANNA 17 STYCZNIA (TP 1985, s. 131,132,133)

List Judy 1:22

Paruzja (C.T. Russell):

„Nad niektórymi” — którzy zostali usidleni przez przeciwnika, bądź przez grzech, lub przez fałszywą naukę.

„Zmiłujcie się” — Odpowiednio na ile kto zasługuje, ile kto jest gorliwym w wypełnianiu zasad sprawiedliwości, prawdy i miłości. Pan Jezus wyróżnił apostoła Jana, ponieważ odznaczał się on większą miłością od innych. Pan Bóg nie życzy sobie, abyśmy jednakowo i zarówno traktowali wszystkich, tak tych którzy postępują według ciała, jako i tych, którzy chodzą według ducha.

List Judy 1:23

Paruzja (C.T. Russell):

„Z ognia wyrywając” — Ognia trawiącego, sprawiedliwego gniewu Bożego. Od wtórej śmierci. Od wpływu i zasadzek szatana.

„I suknię” — Zbrukaną szatę przypisanej sprawiedliwości.

Epifania i Bazylea:

„a drugich” — niektórych braci z W.G. (TP 1938, s. 27,28,36) częściowo niewiernych, tj. nieczystych członków W.G. (TP 1958, s. 87)

„i suknię” — przedstawia przymioty Ducha Św. (zalety). (TP 1938, s. 27,28,36)

List Judy 1:24

Paruzja (C.T. Russell):

„Bez nagany” — Za ilustrację może posłużyć sztuka wyrabiania białego papieru z brudnych szmat.

List Judy 1:25

Paruzja (C.T. Russell):

„Bogu Zbawicielowi naszemu” — Który jest twórcą Boskiego Planu Zbawienia.

Literatura o rozdziale List Judy 1

Pozycje biblioteki, które przywołują wersety tego rozdziału — po kilka z każdego zbioru. Pełną listę dla pojedynczego wersetu pokazuje czytnik po kliknięciu w werset.

Wszystkie rozdziały: List Judy

Biblia Gdańska (1632) — Tekst w domenie publicznej.