Rozdział VI — TRZECIORZĘDNE ŁASKI CHARAKTERU BOGA

Epifaniczne Wykłady Pisma Świętego, Paul S. L. Johnson · 1938 · strona 283 · pozycja E1-283

ROZDZIAŁ VI

TRZECIORZĘDNE ŁASKI CHARAKTERU BOGA

ISTOTA I NAZWY ŁASK TRZECIORZĘDNYCH – CICHOŚĆ – GORLIWOŚĆ – UMIARKOWANIE – WIELKODUSZNOŚĆ/DOBROĆ – WIERNOŚĆ

W naszych rozważaniach dotarliśmy do trzeciorzędnych łask charakteru Boga. Książkę tę otwiera rozdział zatytułowany „Istnienie Boga”. Następne rozdziały zajmują się Jego przymiotami. Najpierw omówiliśmy czternaście z Jego przymiotów istoty, następnie rozpoczęliśmy dyskusję na temat Jego przymiotów charakteru, najpierw zajmując się Jego czterema wyższymi pierwszorzędnymi przymiotami, potem czternastoma niższymi pierwszorzędnymi przymiotami, a wreszcie dziesięcioma z Jego drugorzędnych przymiotów. W temacie Boskiego charakteru pozostaje nam jeszcze omówienie przymiotów trzeciorzędnych, co obecnie podejmujemy, prosząc o Pańskie błogosławieństwo dla naszej analizy.

Na początku naszego studium staje przed nami pytanie, co oznaczają trzeciorzędne przymioty, łaski charakteru? Aby właściwie zrozumieć odpowiedź na to pytanie, musimy najpierw odświeżyć naszą wiedzę na temat tego, co oznaczają pierwszorzędne i drugorzędne przymioty, łaski charakteru. Jak już mówiliśmy, pierwszorzędny przymiot czy też łaska charakteru to taka, która powstaje w wyniku bezpośredniego działania jednego lub dwóch organów uczuciowych; drugorzędna łaska czy też przymiot charakteru to taki, który powstaje w wyniku kontrolowania i tłumienia przez pierwszorzędne łaski wysiłków niższych organów uczuciowych do rządzenia nami. Kilka z wyższych pierwszorzędnych łask, np. pobożność, miłość braterska i bezinteresowna, to bezpośrednie produkty działania kilku wyższych organów uczuciowych. Tak więc pobożność jest bezpośrednim produktem sumienności i uwielbienia; miłość braterska sumienności i życzliwości; natomiast miłość bezinteresowna wobec Boga i Chrystusa wynika bezpośrednio z oceny i sympatii z jednej strony oraz uwielbienia z drugiej strony, a miłość bezinteresowna do człowieka wynika bezpośrednio z oceny i sympatii z jednej strony oraz życzliwości z drugiej. Jedynymi organami uczuciowymi działającymi w tworzeniu wyższych pierwszorzędnych łask są wyższe organy uczuciowe. Chociaż kilka z wyższych pierwszorzędnych łask powstaje w wyniku bezpośredniego działania więcej niż jednego wyższego organu uczuciowego, niższe pierwszorzędne łaski w każdym przypadku są rezultatem tylko jednego niższego pierwszorzędnego organu uczuciowego. Łaski drugorzędne są też w każdym przypadku ograniczone do efektu tłumienia wysiłków jednego niższego uczucia do kontrolowania naszych motywów, słów i czynów.

Łaski trzeciorzędne powstają z połączenia wyższych i niższych pierwszorzędnych łask oraz łask drugorzędnych. Wyższa pierwszorzędna łaska nigdy nie jest bezpośrednim produktem niższego pierwszorzędnego organu uczuciowego, a niższa pierwszorzędna łaska nigdy nie jest bezpośrednim produktem wyższego organu uczuciowego. Kiedy jednak te produkty – łaski – obydwóch rodzajów tych organów łączą się z jedną lub większą liczbą łask drugorzędnych, powstaje łaska trzeciorzędna. Na przykład cichość jest łaską trzeciorzędną, a używana wobec Boga jest połączeniem wyższych łask wiary, samokontroli, cierpliwości, pobożności i miłości bezinteresownej oraz drugorzędnych łask pokory, nieskwapliwości i powściągliwości, i polega na łagodnej uległości serca i umysłu. Przy używaniu bowiem cichości wobec Boga powyższych osiem łask łączy się z pięcioma wyższymi pierwszorzędnymi łaskami w kontrolowaniu trzech drugorzędnych łask na zasadzie łagodnej uległości serca i umysłu, a właśnie to Biblia rozumie przez cichość. Wobec człowieka cichość jest połączeniem w łagodnej uległości samokontroli, cierpliwości, miłości braterskiej i bezinteresownej ze wspomnianymi powyżej trzema łaskami drugorzędnymi.

Zbadanie pozostałych łask trzeciorzędnych pokaże ten łączący element w nich wszystkich. Pozostałe sześć łask trzeciorzędnych to gorliwość, umiarkowanie, wielkoduszność lub inaczej dobroć, uprzejmość, radość i wierność. Gorliwość powstaje z połączenia przede wszystkim wiary, nadziei, samokontroli, cierpliwości, pobożności, miłości braterskiej i bezinteresownej (wyższych pierwszorzędnych łask); po drugie z połączenia wojowniczości, agresywności i pracowitości (niższych pierwszorzędnych łask); a po trzecie odwagi, samozaparcia i szczodrości (łask drugorzędnych) – i jest gorącym i aktywnym oddaniem się jakiejś sprawie. Umiarkowanie powstaje w wyniku połączenia przede wszystkim wiary, nadziei, samokontroli, cierpliwości, pobożności, miłości braterskiej i bezinteresownej (wyższych pierwszorzędnych łask); po drugie z połączenia taktu, odpoczynku, troskliwości i przyjacielskości (niższych pierwszorzędnych łask); a po trzecie pokory, nieskwapliwości i powściągliwości (łask drugorzędnych) – i jest równowagą umysłu i serca. Wielkoduszność lub inaczej dobroć powstaje z połączenia przede wszystkim wiary, nadziei, samokontroli, cierpliwości, pobożności, miłości braterskiej i bezinteresownej (wyższych pierwszorzędnych łask); po drugie z połączenia sympatyczności, pokojowości i przyjacielskości (niższych pierwszorzędnych łask); a po trzecie wspaniałomyślności, nieskwapliwości, powściągliwości, przebaczenia i wyrozumiałości (łask drugorzędnych) – w myśli, motywach, słowach i czynach na rzecz odpowiednich osób, zasad i rzeczy. Uprzejmość jest połączeniem przede wszystkim wiary, nadziei, samokontroli, cierpliwości, pobożności, miłości braterskiej i bezinteresownej (wyższych pierwszorzędnych łask); po drugie sympatyczności, przyjacielskości, odpoczynku, pokojowości i taktu (niższych pierwszorzędnych łask); a po trzecie wspaniałomyślności, nieskwapliwości, powściągliwości, pokory i skromności (łask drugorzędnych) – i polega na wyrozumiałości i łagodności w postępowaniu. Radość powstaje w wyniku odpowiedniego działania jakiejkolwiek pojedynczej łaski lub też połączenia dowolnych dwóch lub większej liczby, a nawet wszystkich łask i jest radosnym usposobieniem serca i umysłu. Wierność powstaje w wyniku działania jakiejkolwiek pojedynczej łaski lub też połączenia dowolnych dwóch, większej liczby, a nawet wszystkich łask i polega na lojalności zasadom, osobom lub rzeczom.

Powyższe opisy i analizy siedmiu łask trzeciorzędnych dowodzą, że są one połączeniem wyższych i niższych łask pierwszorzędnych oraz łask drugorzędnych. Czasami są nazywane łaskami złożonymi, ponieważ składają się z pewnych elementów innych łask. Ci, którzy je tak nazywają, wszystkie pozostałe łaski nazywają łaskami prostymi. Taka metoda klasyfikowania łask jest całkiem dobra, lecz jak się nam wydaje, nie tak dobra, jak metoda zastosowana w naszych rozdziałach, ponieważ podział na łaski pierwszorzędne, drugorzędne i trzeciorzędne ukazuje ich naturę, organy, z których powstają, relacje i funkcje, podczas gdy ta druga zwraca uwagę tylko na ich składniki. Ufamy, że wszystkie poprzednie uwagi na temat trzech rodzajów łask dopomogą nam w lepszym zrozumieniu natury i funkcji ich każdego rodzaju, i w ten sposób lepiej przygotują nas do zrozumienia i ocenienia trzeciorzędnych łask charakteru Boga. Pierwszą z nich, jaką omówimy w tym rozdziale, jest cichość Boga.

Cichość to łagodna uległość serca i umysłu. Nie wystarczy zdefiniować cichości jako uległości, ponieważ jest wiele przejawów uległości, które nie są wyrazami cichości. Skazaniec, którego do stanu uległości doprowadziła dopiero surowa kara, z pewnością nie może być nazwany cichym. Konieczność kary i jego upór dowodzą, że nie jest on cichy. Możemy właściwie uznać go za ujarzmionego, lecz już samo to określenie wskazuje, że nie jest on cichym. Zatem w cichości jest coś więcej niż tylko sama uległość. Oznacza ona, że uległość ta wypływa z łagodności i musi pochodzić z serca i umysłu. Prawdziwie cicha osoba zawsze jest łagodna. Jeśli komuś brakuje łagodności, brakuje mu istotnego składnika cichości. Łagodność w cichości zmusza nas do stwierdzenia, że brak jest cichości wszystkim charakterom, które do stanu uległości muszą być doprowadzane siłą lub strachem.

Łagodna uległość, o której mówimy, przejawia się zarówno w działaniu serca, jak i umysłu. Jej istotą w umyśle jest pragnienie poznawania – chęć uczenia się, a w sercu poddanie – posłuszeństwo. Ci, którzy nie chcą się uczyć, nie są cisi, tak samo jak ci, którzy nie chcą dać się poprowadzić. Aby być cichym, należy zarówno poddawać się uczeniu, jak i prowadzeniu. Prawdziwa cichość nie poddaje się jednak uczeniu i prowadzeniu przez każdego i przez wszystko. Poddaje się tylko naukom prawdy i sprawiedliwości, a w prowadzeniu tylko prawdzie i sprawiedliwości. Odmawia przyjmowania nauk i poddawania się prowadzeniu błędu i niesprawiedliwości. Tak więc prawdziwa cichość działa wobec innych tylko wtedy, gdy jest to w harmonii z prawdą, sprawiedliwością i miłością. Tłumaczy to fakt, że cisi chrześcijanie odmawiają używania cichości wobec tych, którzy chcieliby odprowadzić ich od wierności Panu, jak na przykład w czasie prześladowań, kiedy to wielokrotnie podejmowano wysiłki skłonienia ich do wyparcia się Pana, prawdy i braci. W takich przypadkach ich cichość działa nie wobec ich prześladowców, lecz wobec Pana, prawdy i braci, co jest bardzo właściwe.

Nie powinniśmy też, jak czyni to wielu, mylić cichości z pokorą, która jest właściwą samooceną, a w naszym przypadku skromnością serca i umysłu. Powód tego mylenia jest oczywisty: pokora jest jednym z elementów cichości i dlatego wszędzie tam, gdzie występuje cichość, pojawia się oczywiście i pokora. Czasami jednak spotykamy pokorne osoby, które nie są ciche. Są bowiem tacy, którzy posiadają właściwą, a więc niską samoocenę, a którzy jednak nie są łagodnie ulegli w sercu i umyśle. Z drugiej strony, pokora sprzyja cichości, co jest czymś naturalnym, gdyż jest ona elementem cichości. Różnica między nimi jest bardzo widoczna także w ich definicjach, ponieważ pierwsza z nich jest właściwą samooceną, tzn. w naszym przypadku skromnością serca i umysłu, a ta druga łagodną uległością serca i umysłu. Co więcej, sposób używania ich przez Biblię wskazuje na tę różnicę, np. gdy nasz Pan powiedział, że jest cichy i pokornego serca, z pewnością nie chciał powiedzieć, że jest cichy i cichy lub też pokorny i pokorny (Mat.11:29). Także gdy św. Paweł napomina nas, abyśmy „przyoblekli (...) pokorę, cichość (...) „ z pewnością nie ma na myśli jednej rzeczy, lecz dwie różne. Efez.4:2 to kolejny stosowny werset. Tak więc dobrze zrobimy, jeśli będziemy unikać mylenia pokory z cichością.

Dalszy ciąg po zalogowaniu

To jest początek pozycji „Rozdział VI — TRZECIORZĘDNE ŁASKI CHARAKTERU BOGA”. Cała liczy 14 329 słów i otwiera się po zalogowaniu. Konto jest bezpłatne.