Epifaniczny tom 1 – rozdział 5 – str. 204

łaski wysiłków niższego organu uczuciowego samooceny do rządzenia nami; oraz że (3) łaski drugorzędne zachowują negatywny stosunek do niższych organów uczuciowych, ponieważ jako takie powstają w wyniku tłumienia przez wyższe łaski pierwszorzędne wysiłków niższych organów uczuciowych do rządzenia nami. Tak więc tłumienie organu uczuciowego zamiłowania do odpoczynku w rządzeniu nami rozwija pracowitość, organu uczuciowego wojowniczości w rządzeniu nami rozwija nieskwapliwość, organu uczuciowego niszczycielskości w rządzeniu nami rozwija powściągliwość i odpuszczenie. Podobnie jest z innymi niższymi organami uczuciowymi. Ten element tłumienia związany z przejawami łask drugorzędnych skłania niektórych do mówienia o nich nie tyle jako o łaskach drugorzędnych, co negatywnych, biernych.
Łaski drugorzędne nie tylko nie posiadają żadnych organów uczuciowych, które byłyby ich bezpośrednimi środkami wyrazu, i nie tylko są one łaskami zależnymi, wyprowadzonymi z innych, lecz są one także zależne z innego punktu widzenia. Nie można im pozwolić na sprawowanie kontroli, lecz muszą one działać lub nie działać zgodnie z dyktatem wyższych łask pierwszorzędnych w zależności od tego, czy właściwe jest ich działanie czy też brak działania. Gdyby bowiem pozwolić łasce drugorzędnej na kontrolę w tym, co według łaski wyższej pierwszorzędnej nie powinno wystąpić, wynikiem będzie zło. Na przykład mąż i ojciec, który nieskwapliwie pozwala swej żonie i dzieciom na lekceważenie jego urzędu głowy rodziny aż do momentu usunięcia go z tego urzędu i powstałej z tego powodu moralnej szkody u żony i dzieci, pozwala nieskwapliwości na kontrolowanie sytuacji, w której wyższe pierwszorzędne łaski nie pozwalają na takie działanie. Takie używanie nieskwapliwości jest złe – przestaje być zaletą, a staje się wadą. Sytuacja taka wymaga stłumienia takiej nieskwapliwości przez wyższe pierwszorzędne łaski, które powinny sięgnąć po wojowniczość lub niszczycielskość i użyć ich jako sług sprawiedliwości w doprowadzeniu do tego, by funkcja

poprzednia następna